Wat is TTIP en waarom maakt iedereen zich er zo druk om?

2gjxxk2w-1415368304

Dat zijn twee vragen die zich de afgelopen dagen in mijn achterhoofd hebben gevormd, maar waar ik inmiddels het antwoord op weet. Dat deel ik natuurlijk graag met je, dan hoef je morgen niet voor lul te staan rond de koffieautomaat/kopieermachine. 

Eind augustus verschenen de eerste pepernoten alweer in de supermarkt en daarmee maakte Nederland zich op voor weer vier maanden verdeeldheid. Tot daar ineens de TTIP-discussie in ’s lands tijdlijn verscheen. Nieuwsartikelen, petities en uitnodigingen voor protesten worden hevig gedeeld en wonder boven wonder lijkt het erop dat iedereen het eens met elkaar eens is: TTIP is een slechte zaak voor Europa. Waarom dat zo is en wat TTIP uberhaupt inhoudt, dat lees je hier.

Wat is TTIP?
TTIP (spreek uit ‘tie-tip’) staat voor Transatlantic Trade and Investment Partnership. Het is een vrijhandelsverdrag tussen Europa en de Verenigde Staten. Het idee is dat zij zo goederen en diensten kunnen uitwisselen zonder bureaucratische belemmeringen, importheffingen en lange wachttijden. Dit zou grote economische groei met zich mee kunnen brengen en klinkt dus als een win-winsituatie.

Waar zit dan het probleem?
Het probleem zit niet in de kerninhoud van het verdrag. Het probleem zit ‘m in de kleine lettertjes. TTIP is nogal een wolf in schaapskleren. In het verdrag is namelijk een clausule opgenomen, genaamd ISDS. ISDS staat voor Investor-State Dispute Settlement en is in Nederland bekend als Investeerder-staatarbitrage. Dit klinkt ingewikkeld, maar is een vrij eenvoudig principe. Het houdt in dat investeerders, bedrijven dus, landen aan mogen klagen als hun belangen in het nauw gedreven worden. Als de regering van een land dus een wet maakt om de volksgezondheid, het milieu, mensenrechten of wat dan ook te beschermen, maar een bedrijf verliest daardoor geld, dan kan dat bedrijf de staat voor miljarden euro’s voor de rechter slepen. Of nou ja, de rechter heeft er eigenlijk weinig mee te maken, want deze zaken worden beslist door een speciaal hiervoor opgericht tribunaal, dus buiten ons rechtssysteem om.

Andere veelgehoorde kritiek is dat de onderhandelingen over TTIP nogal heimelijk worden gevoerd. Er hebben al meer dan honderd besloten onderhandelingen plaatsgevonden en wie daarbij opvallend veel aanwezig zijn, zijn lobbyisten van grote bedrijven. De grote afwezige: de pers. Dit roept bij veel mensen vraagtekens op.

Wat zijn de gevolgen voor Europa en Nederland?
Als TTIP doorgaat kan dat aan de ene kant, zoals ik al zei, grote economische groei opleveren. Let wel: het wordt door voorstanders een beetje voorgesteld alsof Amerika een soort koekjestrommel op de bovenste plank is, Europa een kleuter is die daar niet bij kan en TTIP de trap is, die ons ongelimiteerde koekjes gaat opleveren. Om even in deze metafoor te blijven hangen, we hebben onze beide handen al lang in de koekjestrommel. Er wordt al volop handel gedreven tussen de Verenigde Staten en Europa, dus zo revolutionair is het nou ook allemaal weer niet, maar er zouden wel barrières wegvallen. Europa zou vooral interessanter worden voor Amerikaanse investeerders en andersom.

cookies
Dit is dus geen accurate weergave van de handelsbalans tussen Amerika en Europa, dat je het even weet.

De andere kant van het verhaal is dat we dus ook voor het ISDS zouden tekenen. Dat betekent dat deze nieuwe investeerders een EU-land naar keuze voor miljarden euro’s aan kunnen klagen, als diens wetgeving hen niet bevalt. Ter illustratie: Canada is in 1994 een ISDS is aangegaan met de Verenigde Staten. Dit ISDS maakte onderdeel uit van NAFTA, een vrijhandelsverdrag vergelijkbaar met TTIP. Canada is nu één van de meest aangeklaagde landen ter wereld. Op hun beurt hebben Canadese bedrijven de Amerikaanse overheid ook al achttien keer aangeklaagd, maar Amerika heeft nog nooit verloren. Combineer dat met de wetenschap dat deze zaken buiten de rechtbank om worden behandeld en er onstaan toch wat vraagtekens over dit soort statistieken.

Niet alleen kosten dergelijke claims de belastingbetaler veel geld, dat vervolgens naar grote bedrijven gaat, het feit dat deze claims continu als een zwaard van Damocles boven het hoofd van regeringen hangen is een grote bedreiging voor de democratie. Voortaan zullen wetgevers het belang van veiligheid, gezondheid, het milieu en de burgers altijd moeten afwegen tegen de mogelijke repercussies van investeerders. Een mogelijk voorbeeld is de gasboring in Groningen. Als de regering besluit om daarmee te stoppen, omdat Groningers niet meer in hun huis durven te slapen vanwege instortingsgevaar, zouden investeerders met belangen in de gaswinning daar een stokje voor kunnen steken en de Nederlandse overheid voor miljarden euro’s voor een tribunaal kunnen sleuren.

Europa heeft veel strengere wetgeving om consumenten, werknemers en het milieu te beschermen, dan de Verenigde Staten. Denk bijvoorbeeld aan wetten die het gebruik van pesticiden en hormonen en genetische manipulatie reguleren. Door TTIP zouden deze wetten allemaal onder druk komen te staan, want het invoeren van een wet die mens en milieu beschermd, zou tot een enorme schadeclaim van investeerders kunnen leiden. Die willen zo min mogelijke regulering, want dat staat winst in de weg.

Wie zijn voor en wie zijn tegen?
De meeste grote bedrijven zijn voor, want zij hebben het grootste belang bij TTIP en ISDS. In het plaatje hieronder kun je zien welke Europese bedrijven het hardst hebben gelobbyd voor TTIP. Over de Europese landen kan ik nog weinig zeggen. De laatste parlementaire stemming was in juli, toen stemde het merendeel van de Europese Parlementsleden nog voor. Dat kan inmiddels al wel weer veranderd zijn, omdat TTIP op het moment nogal een hot issue is, waar steeds meer burgers (lees: kiezers) zich mee bemoeien. De algemene tendens is wel dat linkse en groene partijen tegen zijn en rechtse partijen, die meer waarde hechten aan economische belangen, voor. Milieuorganisaties als Greenpeace en Food & Water Europe zijn tegen, omdat door TTIP de Europese milieuwetgeving en voedselvoorschriften aan banden gelegd zouden kunnen worden.

Premier Rutte is in elk geval voor, want hij is ervan overtuigd dat TTIP veel nieuwe banen gaat opleveren. Hij beroept zich hiervoor op Duits onderzoek. Amerikaans onderzoek wijst echter weer uit dat er juist veel banen in Noord-Europa zouden verdwijnen. Overig zegt het onderzoek waar Rutte zich op beroept dat deze banen er pas zouden komen in 2025 en alleen in het best case scenario.

ttip-lobby-groups_0
bron: corporateeurope.org

Hoe nu verder?
De onderhandelingen zijn begonnen in juli 2013 en het is nog niet duidelijk wanneer ze afgelopen zullen zijn. Deze maand vindt de elfde onderhandelingsronde plaats en er kunnen er nog veel meer komen. De onderhandelingen voor het vergelijkbare TPP, Trans-Pacific Partnership, tussen de VS en twaalf landen aan de Grote Oceaan heeft wel vijf jaar geduurd.

Protest tegen TTIP groeit. Talloze burgerinitiatieven zijn opgericht en honderdduizenden mensen gaan de straat op, zoals gisteren in Berlijn en Amsterdam.

Via Stop TTIP kun je net als meer dan drie miljoen anderen een petitie tekenen tegen TTIP.

Een grote aanrader is de uitzending ‘TTIP: Recht van de sterkste’ van VPRO Tegenlicht.

 

 

Bronnen: Rijksoverheid, De Correspondent, Greenpeace, VPRO Tegenlicht, Parallax Reporter, VoteWatch

 

 

 

 

Advertenties
Getagged , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: